ตอนที่ 164 — ฝูงนกหายจากบ้านปลา
เสียงดังครืดคราดของเครื่องจักรขุดลอกดังสะท้อนมาแต่ไกล รินยืนเท้าสะเอว มองไปยังแม่น้ำที่เต็มไปด้วยตะกอนขุ่น ม่านน้ำที่พัดมาแตะใบหน้าของเธอมีกลิ่นอับชื้นของโคลนและเครื่องยนต์ รินหลับตาลง พยายามจะเพ่งสมาธิไปยังสิ่งที่เธอเห็นอยู่ตรงหน้า… นกอพยพ เหล่านี้คือหัวใจสำคัญของความหวังใหม่ของเธอ แหล่งท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรมที่เชื่อมโยงกับธรรมชาติอย่างแนบแน่น นั่นคือสิ่งที่เธอฝันถึง
“เฮ้! นั่นมัน... นกเป็ดแดงนี่นา” รินพึมพำกับตัวเอง ดวงตาเบิกกว้างขึ้นเมื่อเธอเห็นฝูงนกเป็ดแดงกลุ่มใหญ่กำลังบินวนอยู่เหนือน้ำ “แต่... ปกติมันต้องมีมากกว่านี้สิ” เธอหยิบสมุดบันทึกเล่มเล็กที่พกติดตัวออกมา เปิดไปยังหน้าที่มีภาพวาดนกชนิดต่างๆ พร้อมข้อมูลที่เธอจดรวบรวมมาตลอดหลายปี “ตามบันทึกเก่าๆ ฝูงที่นี่ควรจะมีขนาดเป็นร้อยๆ ตัว แต่นี่... ไม่น่าเกินห้าสิบ” รินกวาดสายตามองไปรอบๆ บริเวณที่เธอเรียกว่า “บ้านปลา” ซึ่งเป็นพื้นที่ที่เธอหวังว่าจะได้เห็นระบบนิเวศกลับคืนมาสมบูรณ์ “แล้วนกกระยางปากเหลืองล่ะ? ฉันไม่เห็นพวกมันมาหลายวันแล้วนะ” ความสงสัยเริ่มก่อตัวขึ้นในใจของริน เธอขมวดคิ้ว พลางลูบไปตามภาพวาดนกกระยางปากเหลืองในสมุดบันทึก
“นี่มันยังไงกันแน่?” เธอพึมพำ เสียงของเธอแผ่วเบาลงเมื่อความกังวลเริ่มคืบคลานเข้ามา “นายหัวเดชาคงไม่ทำอะไรที่เกี่ยวกับพวกนกพวกนี้หรอกมั้ง?” รินส่ายหน้าปฏิเสธความคิดนั้นอย่างรวดเร็ว ถึงแม้นายหัวเดชาจะน่ากลัวและมีอำนาจ แต่การทำลายแหล่งที่อยู่อาศัยของนกก็ดูจะไม่มีเหตุผลสำหรับแผนการสร้างเขื่อนของเขาเลย
“คามิน! คุณอยู่ไหน?” รินตะโกนเรียกหาเพื่อนของเธอเสียงดัง “ฉันมีเรื่องต้องคุยด้วย!”
คามินโผล่หน้าออกมาจากกระท่อมเล็กๆ ที่สร้างอยู่ริมน้ำ ใบหน้าของเขาเปื้อนคราบดินเล็กน้อย “มีอะไรหรือริน? เห็นว่ากำลังยุ่งอยู่กับการตรวจสอบระบบปุ๋ยอินทรีย์ของข้าอยู่เลย” เขากล่าวพลางเช็ดมือกับผ้ากันเปื้อน
“เข้ามาดูนี่ก่อน” รินผายมือไปยังผืนน้ำ “นายเห็นนกพวกนั้นไหม?”
คามินเดินเข้ามาใกล้ มองไปยังฝูงนกเป็ดแดงที่กำลังหากินอยู่ “เห็นสิ... อ้า! นกเป็ดแดง ฝูงเล็กนะนี่” เขาพึมพำ “ปกติพวกมันจะเยอะกว่านี้เสมอ”
“นั่นแหละประเด็น!” รินถอนหายใจ “ฉันสังเกตมาสักพักแล้ว จำนวนนกหลายชนิดที่เคยมาอาศัยแถวนี้มันลดลงอย่างเห็นได้ชัด โดยเฉพาะนกกระยางปากเหลืองที่ฉันแทบไม่เห็นเงาเลย”
คามินเงียบไปครู่หนึ่ง สีหน้าของเขาเริ่มเคร่งเครียดขึ้น “ลดลงอย่างเห็นได้ชัดเลยหรือ? นี่มันไม่ใช่เรื่องปกติแล้วนะริน”
“ฉันก็คิดแบบนั้น” รินตอบ “ฉันลองเทียบกับข้อมูลในบันทึกของฉันเอง มันต่างกันมากจริงๆ” เธอเปิดสมุดบันทึกให้คามินดู “ดูนี่สิ จำนวนนกเป็ดแดงที่เคยมีในฤดูนี้เคยมากถึง 300-400 ตัว แต่นี่... ไม่ถึงร้อย”
คามินพยักหน้าช้าๆ “ปัญหามันซับซ้อนกว่าที่คิดแล้วล่ะ” เขากล่าว “พวกเครื่องจักรของนายหัวเดชามันส่งผลกระทบมากกว่าแค่การขุดลอกทางน้ำ มันอาจจะส่งผลต่อแหล่งอาหารของพวกมัน หรือแม้กระทั่งแหล่งวางไข่”
“แล้วเราจะทำยังไงดี?” รินถามอย่างร้อนใจ “ถ้าพวกนกหายไป ระบบนิเวศก็จะพังตามไปด้วย แล้วแผนบ้านปลาของเราก็ไม่มีความหมาย”
“ใจเย็นก่อนริน” คามินปลอบ “เราต้องหาวิธี” เขากวาดสายตามองไปรอบๆ บรรยากาศรอบตัวที่เริ่มเงียบสงัดลงอย่างน่าประหลาด “ลองคิดดูนะ... นกพวกนี้มันมาที่นี่เพราะอะไร? เพราะมีความอุดมสมบูรณ์ใช่ไหม? แหล่งน้ำสะอาด ปลาเยอะ พืชพรรณที่ให้ที่หลบภัย”
“ใช่” รินตอบ “พวกมันคือตัวชี้วัดความสมบูรณ์ของระบบนิเวศ”
“ถ้าเราทำให้ที่นี่กลับมาอุดมสมบูรณ์อีกครั้งอย่างยั่งยืน พวกมันก็จะกลับมา” คามินกล่าว ดวงตาของเขามีประกายความคิด “ระบบปุ๋ยอินทรีย์ของข้าก็เป็นส่วนหนึ่งในการฟื้นฟู แต่มันอาจจะไม่พอ”
“คุณหมายถึงให้เรา... ปกป้องพวกมัน?” รินเอ่ยถาม “แต่เราจะป้องกันเครื่องจักรพวกนั้นได้ยังไง?”
“ไม่ใช่การป้องกันโดยตรง” คามินส่ายหน้า “แต่มันคือการสร้างเงื่อนไขให้พวกมันกลับมา” เขากล่าว “เราต้องทำให้ที่นี่เป็นที่ที่พวกมันอยากจะอยู่ อยากจะสร้างรัง อยากจะเลี้ยงลูก”
รินเริ่มเข้าใจสิ่งที่คามินต้องการจะสื่อ “เหมือนที่เราเคยคุยกันเรื่องการสร้างบ้านปลา... เราต้องทำให้แหล่งน้ำสะอาดขึ้น หาอาหารให้ง่ายขึ้น และมีที่หลบภัยที่ปลอดภัย”
“ถูกเผง!” คามินยิ้ม “เราต้องทำ 'บ้านนก' ด้วย!”
รินตาเป็นประกาย “บ้านนก! ใช่! เราต้องสร้างโครงสร้างที่ส่งเสริมให้พวกมันมาอาศัย ทั้งแหล่งอาหารและที่หลบภัยจากผู้ล่า... และจากเครื่องจักรของนายหัวเดชาด้วย” เธอเริ่มจดบันทึกอย่างรวดเร็ว “เราอาจจะใช้เศษไม้ที่เหลือจากการสร้างบ้านปลามาทำเป็นที่เกาะ หรือทำเป็นโพรงเทียมสำหรับนกบางชนิด”
“และเราต้องหาวิธีฟื้นฟูแหล่งน้ำโดยตรงด้วย” คามินเสริม “อาจจะลองปลูกพืชน้ำบางชนิดที่ช่วยกรองน้ำและเป็นแหล่งอาหารของแมลง ซึ่งเป็นอาหารหลักของนกหลายชนิด”
“แล้วก็... เราต้องทำให้คนอื่นเห็นความสำคัญของพวกมันด้วย” รินพูดต่อ “อาจจะทำป้ายให้ความรู้เกี่ยวกับนกแต่ละชนิดที่พบในแถบนี้ หรือจัดกิจกรรมเล็กๆ เพื่อให้คนในชุมชนได้สังเกตและเรียนรู้”
“เป็นความคิดที่ดี” คามินพยักหน้า “ยิ่งคนในชุมชนรักและหวงแหนพวกมันมากเท่าไหร่ ก็ยิ่งมีพลังในการปกป้องระบบนิเวศนี้มากขึ้นเท่านั้น”
เสียงเครื่องจักรที่ดังอยู่ไกลๆ ดูเหมือนจะห่างออกไป รินเงยหน้ามองท้องฟ้าที่เริ่มมีเมฆครึ้ม “เราต้องรีบทำ” เธอพูดอย่างมุ่งมั่น “ก่อนที่ทุกอย่างจะสายเกินไป”
“ใช่” คามินตอบรับ “พวกเราจะทำให้ที่นี่กลับมามีชีวิตชีวาอีกครั้ง”
รินหลับตาลงอีกครั้ง คราวนี้ภาพที่ปรากฏขึ้นในหัวไม่ใช่ฝูงนกที่กำลังจะจากไป แต่เป็นภาพของบ้านปลาที่สมบูรณ์ บ้านนกที่เต็มไปด้วยเสียงร้องของสิ่งมีชีวิต และลำธารที่ใสสะอาด “เราจะเริ่มกันเลย!” รินประกาศก้อง เธอหันไปมองคามินด้วยแววตาที่เต็มไปด้วยความหวังและความตั้งใจ “เราจะทำให้พวกมันกลับมา!”
แต่ขณะที่เธอพูด สายตาของเธอก็เหลือบไปเห็นบางอย่างที่ลอยเอื่อยๆ มาตามน้ำ… เป็นแผ่นไม้ขนาดเล็กที่ถูกสลักอักษรไว้ รินหยิบมันขึ้นมาอย่างงุนงง เมื่อพลิกดูด้านหลัง เธอก็ต้องเบิกตากว้าง… เป็นตัวอักษรที่เธอคุ้นเคยดี “เถาว์?” เธอพึมพำ “นี่มัน...” ชายหาดเต็มไปด้วยเศษซากปรักหักพังและโคลนที่เกิดจากการทำงานของเครื่องจักรขุดลอก น้ำทะเลที่เคยใสสะอาดกลายเป็นสีขุ่นมัว รินยืนอยู่ท่ามกลางความเสียหาย เธอพยายามจะมองหาฝูงนกที่เคยเป็นสัญลักษณ์ของความหวัง แต่กลับพบเพียงความว่างเปล่า สายลมที่พัดมามีกลิ่นอายของความผิดหวังที่แผ่ซ่านไปทั่วบริเวณ
“ไม่จริงน่า...” รินพึมพำ เสียงของเธอสั่นเครือ “ฝูงนก... หายไปไหนหมด?” เธอหยิบสมุดบันทึกเล่มเก่าที่พกติดตัวขึ้นมา เปิดไปยังหน้าที่มีภาพวาดของนกอพยพหลายชนิด “ตามบันทึกที่รวบรวมไว้... จำนวนนกในฤดูนี้ควรจะมากกว่านี้เป็นเท่าตัว” เธอขมวดคิ้วแน่น “ทำไม... ทำไมถึงมีน้อยขนาดนี้?”
“ริน!” เสียงของคามินดังขึ้นจากด้านหลัง “ฉันมีเรื่องจะบอก!”
รินหันไปมองเพื่อนของเธอ คามินวิ่งเข้ามาหาด้วยสีหน้าเคร่งเครียด “นายหัวเดชา... เขาไม่ได้แค่จะสร้างเขื่อน” คามินกล่าวหอบหายใจ “เขากำลังจะ... เปลี่ยนเส้นทางน้ำหลักทั้งหมด!”
“เปลี่ยนเส้นทางน้ำ?” รินอุทาน “หมายความว่าไง?”
“เขาจะผูกขาดเส้นทางน้ำเพื่อการค้าของตัวเอง” คามินอธิบาย “และเพื่อทำแบบนั้น เขาต้องทำลายพื้นที่ชุ่มน้ำและแหล่งน้ำที่เชื่อมต่อกับแม่น้ำใหญ่ทั้งหมด... รวมถึงบ้านปลาของเราด้วย!”
“ไม่นะ!” รินร้องออกมาด้วยความตกใจ “แล้วนกพวกนั้นล่ะ? แหล่งอาศัยของพวกมัน...!”
“นั่นคือสิ่งที่ฉันกำลังจะบอก” คามินพูดต่อ “การเปลี่ยนแปลงเส้นทางน้ำครั้งใหญ่ของนายหัวเดชา... มันทำลายระบบนิเวศอย่างรุนแรง” เขาหยุดไปครู่หนึ่ง “ฉันได้สำรวจพื้นที่รอบๆ ที่เครื่องจักรของเขาทำงาน... ฉันไม่เจอร่องรอยของนกกระยางปากเหลืองเลยแม้แต่ตัวเดียว... แล้วก็... ฝูงนกเป็ดแดงที่เราเคยเห็น... ฉันก็ไม่พบพวกมันแล้วเช่นกัน”
“อะไรนะ?” รินยืนตัวแข็งทื่อ “พวกมัน... หายไปหมดแล้ว?”
“ดูเหมือนว่า... จะเป็นแบบนั้น” คามินตอบเสียงเบา “นายหัวเดชาไม่ได้แค่ทำลายบ้านปลาของเรา... เขากำลังทำลายบ้านของสิ่งมีชีวิตอื่นไปด้วย”
รินหลับตาลง สูดลมหายใจลึกๆ พยายามควบคุมอารมณ์ที่ปั่นป่วน “ถ้าอย่างนั้น... เราก็ต้องทำอะไรสักอย่าง” เธอพูดเสียงเด็ดขาด “เราจะปล่อยให้เขาทำลายทุกอย่างไม่ได้”
“ทำอะไร?” คามินถาม “เครื่องจักรของเขามันใหญ่เกินไป เราจะไปสู้กับเขาได้ยังไง?”
“เราจะสู้ด้วยวิธีของเรา” รินกล่าว “เราจะพิสูจน์ให้เห็นว่าระบบนิเวศที่สมบูรณ์นั้นสำคัญกว่าการค้าของเขา” เธอหันไปมองซากปรักหักพังของบ้านปลา “เราจะสร้างบ้านปลาขึ้นมาใหม่... ที่แข็งแกร่งกว่าเดิม”
“แต่... นกพวกนั้น...” คามินเอ่ย “ถ้าที่อยู่ของพวกมันถูกทำลายไปหมดแล้ว เราจะสร้างบ้านปลาไปทำไม?”
“เราจะสร้างมันเพื่อดึงดูดพวกมันกลับมา” รินตอบด้วยแววตาที่เต็มไปด้วยความมุ่งมั่น “เราจะใช้ความรู้ของเรา... ความเข้าใจในธรรมชาติ... สร้างแหล่งที่อยู่ใหม่ที่ปลอดภัยและอุดมสมบูรณ์กว่าเดิม”
“แต่ว่า...” คามินยังคงกังวล “มันอาจจะใช้เวลานานเกินไป...”
“เราไม่มีเวลาให้ลังเลแล้ว” รินขัดขึ้น “เราต้องลงมือทำทันที!” เธอหันไปมองที่ตั้งของบ้านปลาที่ถูกทำลาย “เราจะเริ่มต้นจากตรงนี้... เราจะฟื้นฟูมันขึ้นมาใหม่... และเราจะทำให้พวกนกกลับมา! นี่คือคำมั่นสัญญาของเรา!”
รินมองไปยังผืนน้ำที่ขุ่นมัวด้วยความตั้งใจอันแน่วแน่ ภาพของฝูงนกที่เคยโบยบินอย่างอิสระในอดีตผุดขึ้นมาในหัวของเธอ “เราจะทำให้พวกมันกลับมา... ไม่ว่ายังไงก็ตาม” เธอพึมพำกับตัวเอง สายตาของเธอจับจ้องไปยังแผ่นไม้ที่ลอยมาตามน้ำ “และเราจะหาทางหยุดยั้งแผนการของนายหัวเดชาให้ได้”
ทันใดนั้นเอง สายตาของรินก็เหลือบไปเห็นบางอย่างที่ลอยเอื่อยๆ มาตามน้ำ... เป็นแผ่นไม้ขนาดเล็กที่ถูกสลักอักษรไว้ รินหยิบมันขึ้นมาอย่างงุนงง เมื่อพลิกดูด้านหลัง เธอก็ต้องเบิกตากว้าง… เป็นตัวอักษรที่เธอคุ้นเคยดี “เถาว์?” เธอพึมพำ “นี่มัน...”
--- รินพบว่าจำนวนนกในพื้นที่อนุรักษ์บ้านปลามีจำนวนลดลงอย่างน่าเป็นห่วง ซึ่งอาจเป็นสัญญาณเตือนของปัญหาระบบนิเวศที่เกิดจากกิจกรรมของนายหัวเดชา เธอและคามินจึงตัดสินใจที่จะสร้าง 'บ้านนก' เพื่อฟื้นฟูและดึงดูดนกให้กลับมาอาศัยอีกครั้ง พร้อมกับหาทางหยุดยั้งแผนการของนายหัวเดชา